هیسترکتومی یا همان عمل برداشتن رحم، یکی از رایجترین جراحیهای زنان است که اغلب برای درمان بیماریهایی مانند فیبرومهای رحمی، اندومتریوز، افتادگی رحم، و سرطانهای دستگاه تناسلی انجام میشود. یکی از نگرانیهای شایع بسیاری از بانوانی که تحت عمل هیسترکتومی قرار میگیرند، بزرگ شدن و پُرتر به نظر رسیدن ناحیه شکم پس از جراحی است.
این سوال که “چرا بعد از عمل هیسترکتومی شکم بزرگ میشه؟” ذهن بسیاری از افراد را درگیر میکند. آیا این یک عارضه دائمی است؟ آیا نشانهای از بیماری است؟ در این مقاله، به بررسی دلایل پزشکی و فیزیکی پشت این عمل میپردازیم و راهکارهایی برای مدیریت و کاهش این تغییرات معرفی میکنیم.
فهرست مطالب
علت بزرگ شدن شکم بعد از عمل هیسترکتومی
علت بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی معمولاً یک چیز نیست، بلکه ترکیبی از عوامل مختلف است که در دوره نقاهت و پس از آن بروز میکنند. دانستن این دلایل به شما کمک میکند تا بهتر با این تغییرات کنار بیایید و اقدامات لازم را انجام دهید:
1. احتباس مایعات و ورم موقتی بعد از هیسترکتومی
پس از هر نوع جراحی به ویژه جراحیهای شکمی، بدن به طور طبیعی دچار التهاب میشود. در ناحیه جراحی، مایعات التهابی تجمع یافته و باعث تورم و احساس پری در شکم میگردند. این وضعیت، که به آن ورم یا ادم نیز گفته میشود، بخشی از فرآیند طبیعی بهبود زخم است.
- مدت زمان: این نوع تورم معمولاً در هفتههای اول پس از جراحی شدیدتر است و به تدریج با ترمیم بافتها و جذب مایعات توسط بدن، فروکش میکند.
- تاثیر بر روش جراحی: در روشهای تهاجمیتر مانند هیسترکتومی شکمی (باز)، که برش بزرگتری در شکم ایجاد میشود، میزان ورم اولیه ممکن است بیشتر باشد.
2. تغییرات هورمونی و یائسگی زودرس بعد از برداشتن رحم
این عامل زمانی اهمیت پیدا میکند که علاوه بر رحم، تخمدانها نیز برداشته شوند (یعنی عمل هیسترکتومی با اووفورکتومی). برداشتن تخمدانها منجر به توقف تولید استروژن و پروژسترون و در نتیجه، بروز ناگهانی یائسگی میشود. خوب است بدانید که برداشتن رحم در رابطه زناشویی نیز تاثیر دارد.
- تاثیر استروژن: کاهش سطح استروژن میتواند منجر به تغییر در توزیع چربی بدن شود. در بسیاری از زنان، پس از یائسگی، چربی تمایل بیشتری به تجمع در ناحیه شکم (به صورت چربی احشایی یا visceral fat) پیدا میکند، نه در قسمتهای دیگر بدن مانند رانها و باسن. این تغییر در توزیع چربی میتواند شکم را بزرگتر و پُرتر نشان دهد.
- هورمون درمانی (HRT): در برخی موارد، پزشک ممکن است هورمون درمانی جایگزین (HRT) را برای کنترل علائم یائسگی و حفظ سلامت استخوانها و قلب تجویز کند. نوع و دوز این هورمونها میتواند بر تجمع چربی نیز تاثیرگذار باشد.
3. تغییرات در عضلات کف لگن و دیواره شکم بعد از جراحی هیسترکتومی
رحم و عضلات کف لگن نقش حمایتی مهمی در حفظ ساختار شکمی دارند. عمل برداشتن رحم یا هیسترکتومی، به ویژه اگر همراه با برداشتن سایر اندامهای لگنی باشد، میتواند به طور بالقوه بر استحکام و عملکرد این عضلات تاثیر بگذارد.
- ضعف عضلانی: برخی زنان ممکن است قبل از جراحی نیز دچار ضعف نسبی در عضلات شکم یا کف لگن بوده باشند (که گاهی به دلیل زایمانهای قبلی یا شرایط دیگر است). جراحی میتواند این وضعیت را تشدید کند.
- افتادگی اندامها: در موارد نادر، ضعف عضلات کف لگن میتواند به مرور زمان منجر به افتادگی نسبی مثانه یا رکتوم شود که خود میتواند باعث احساس پری و برآمدگی در ناحیه پایین شکم گردد.
4. چسبندگیهای بعد از برداشتن رحم
چسبندگیهای شکمی باندهای بافتی هستند که در اثر روند طبیعی ترمیم پس از جراحی در داخل شکم تشکیل میشوند. این چسبندگیها میتوانند اندامهای داخلی را به یکدیگر یا به دیواره شکم متصل کنند.
- تاثیر بر هضم و حرکت: در بیشتر موارد، چسبندگیها بدون علامت هستند. اما در برخی افراد، این چسبندگیها میتوانند باعث کشیدگی، پیچ خوردگی یا محدودیت در حرکت طبیعی رودهها شوند، که این امر میتواند منجر به نفخ، احساس پری و بزرگتر به نظر رسیدن شکم گردد.
5. افزایش وزن کلی بیمار
کاهش فعالیت بدنی در دوره نقاهت پس از هیسترکتومی، که معمولاً چندین هفته طول میکشد، میتواند اولین گام برای افزایش وزن باشد. همچنین، تغییرات هورمونی که به آن اشاره شد، در برخی افراد میتواند متابولیسم را کند کرده و احتمال افزایش وزن کلی را افزایش دهد.
اگر این افزایش وزن کلی رخ دهد، طبیعی است که این افزایش وزن در ناحیه شکم نیز نمود پیدا کند.
راههای پیشگیری و مدیریت بزرگ شدن شکم بعد از هیسترکتومی
مدیریت این تغییرات با ترکیبی از تغییرات سبک زندگی و پیگیری پزشکی امکان پذیر است:
- تغذیه مناسب: مصرف فیبر بالا (سبزیجات، میوهها، غلات کامل) برای جلوگیری از یبوست و نفخ.
کاهش مصرف نمک برای جلوگیری از احتباس مایعات.
مصرف کافی پروتئین برای ترمیم بافت.
نوشیدن آب کافی. - فعالیت بدنی منظم: شروع پیاده روی تدریجی پس از اجازه پزشک.
انجام تمرینات تقویتی عضلات مرکزی (شکم) و کف لگن (کگل) طبق دستور پزشک.
خودداری از بلند کردن اجسام سنگین تا زمان بهبودی کامل. - مدیریت هورمونی (در صورت برداشتن تخمدان): مشورت با پزشک در مورد هورمون درمانی جایگزین (HRT) برای کنترل علائم یائسگی و توزیع چربی.
- پیگیری پزشکی: مراجعه منظم به پزشک برای بررسی روند بهبود و رفع نگرانیها.
علائم هشدار دهنده (چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟)
اگرچه خونریزی بعد از عمل هیسترکتومی طبیعی است اما مهم است که بدانید چه زمانی این علائم و خونریزی از حد طبیعی فراتر رفته و نیاز به معاینه پزشکی دارد.
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، بدون تأخیر با پزشک خود تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید:
- درد شدید و غیر قابل کنترل: اگر دردی را احساس میکنید که با مسکنهای تجویز شده توسط پزشک (مانند استامینوفن یا ایبوپروفن) بهبود نمییابد، یا درد شما به طور ناگهانی شدت میگیرد و غیر قابل تحمل میشود، این میتواند نشانه یک مشکل جدی باشد. درد شدید ممکن است ناشی از عفونت، خونریزی داخلی، یا بروز عوارض دیگر باشد.
- تب بالا و لرز: تب، به خصوص اگر دمای بدن شما به بالای 38.5 درجه سانتی گراد برسد و همراه با لرز باشد، نشان دهنده وجود عفونت در بدن است. عفونت پس از جراحی میتواند در محل برش، رحم باقیمانده یا اندامهای داخلی رخ دهد و نیاز به درمان فوری با آنتی بیوتیک دارد.
- تورم ناگهانی و شدید شکم: در حالی که مقداری تورم پس از جراحی طبیعی است، اگر متوجه شدید که شکم شما به طور ناگهانی و به شدت ورم کرده است، به خصوص اگر این تورم با درد همراه باشد، باید فوراً به پزشک اطلاع دهید. این وضعیت میتواند ناشی از تجمع مایعات زیاد، خونریزی داخلی، یا انسداد روده باشد.
- مشکلات جدی در دفع ادرار: اگر پس از چند ساعت از جراحی قادر به ادرار کردن نیستید، یا احساس میکنید مثانه شما پر است اما نمیتوانید آن را تخلیه کنید، فوراً به پزشک بگویید.
- یبوست شدید یا عدم توانایی در مدفوع: پس از جراحی، عملکرد روده ممکن است کند شود. اما اگر برای بیش از 2-3 روز قادر به دفع مدفوع نباشید، یا درد شدید شکمی همراه با نفخ زیاد و عدم دفع گاز داشته باشید، این میتواند نشانه انسداد روده باشد که یک وضعیت اورژانسی است.
- ترشحات غیر عادی و بدبو: اگر از محل برش جراحی روی شکم یا از واژن ترشحاتی خارج میشود که بوی نامطبوعی دارد، یا رنگ آن غیرعادی (مانند چرک) است، این نشانه قوی عفونت است و نیاز به بررسی و درمان فوری دارد.
- تهوع و استفراغ مداوم: در حالی که ممکن است در روزهای اول پس از جراحی کمی احساس تهوع داشته باشید، اما اگر این حالت ادامه پیدا کرد و منجر به استفراغ مکرر شد، به خصوص اگر قادر به نگه داشتن مایعات در بدن نباشید، باید به پزشک مراجعه کنید.
عمل هیسترکتومی توسط دکتر نامداری
اگر شما هم با مشکلاتی مانند فیبروم رحمی، خونریزیهای نامنظم، درد مزمن لگن یا سایر مسائل مرتبط با سلامت بانوان دست و پنجه نرم میکنید و به دنبال راه حلی مطمئن و تخصصی برای درمان هستید، دکتر مژده نامداری، جراح و متخصص زنان، با تجربهای گران بها در زمینه جراحی هیسترکتومی و سایر روشهای درمانی، آماده شنیدن دغدغههای شماست.
دکتر نامداری با رویکردی دلسوزانه و تخصص علمی بالا، بهترین راهها را برای بهبود کیفیت زندگی شما ارائه میدهند. با خیالی آسوده به مطب ایشان مراجعه کنید تا با راهنماییهای تخصصی و درمانی نوین، مسیر سلامتی شما را هموار سازیم.
جهت دریافت نوبت ویزیت و یا مشاوره، با دکتر نامداری تماس بگیرید.
سوالات شما در مورد هیسترکتومی
- در عمل لاپاراسکوپی رحم از کجا خارج میشود؟در جراحی لاپاراسکوپی، ابتدا رحم در داخل شکم به قطعات کوچکتر تقسیم میشود. سپس، این قطعات کوچک از طریق یکی از برشهای کوچک شکمی (که گاهی برای این منظور کمی بازتر میشود) یا از طریق واژن، خارج میگردند. در برخی موارد، اگر رحم کوچک باشد، ممکن است بتوان آن را به صورت یک تکه از طریق واژن خارج کرد.
- آیا دختری که رحم ندارد میتواند ازدواج کند؟
بله، دختری که رحم ندارد میتواند ازدواج کند. ازدواج به عشق، احترام، تفاهم و ارتباط بین افراد بستگی دارد و داشتن رحم شرط ازدواج نیست. اما اگر موضوع بچه دار شدن مطرح باشد، بهتر است قبل از ازدواج با شریک زندگی درباره این موضوع صحبت و توافق شود.
- آیا بعد از برداشتن رحم زن ارضا میشود؟بله، زنان بعد از برداشتن رحم میتوانند ارضا شوند چون ارگاسم به رحم وابسته نیست و به اعصاب و تحریک کلیتوریس و واژن مرتبط است.
- آیا بعد از برداشتن رحم واژن گشاد میشود؟بعد از برداشتن رحم، واژن گشاد نمیشود اما ممکن است تغییراتی در حس یا استحکام آن ایجاد شود. تمرینات کف لگن (مثل کگل) میتوانند به حفظ استحکام و عملکرد طبیعی واژن کمک کند.
- بیمه های طرف قرارداد دکتر مژده نامداریدکتر مژده نامداری طرف قرارداد با بیمه بانک صادرات، سپه، تجارت و کشاورزی هستند.
- آیا بعد از هیسترکتومی افتادگی لگن پیدا میکنم؟افتادگی اندام لگن زمانی رخ می دهد که عضلات کف لگن که اندام های تناسلی شما را در جای خود نگه می دارند ضعیف یا آسیب ببینند. در نتیجه، اندام ها ممکن است پرولاپس شوند یا از موقعیت خود خارج شوند. هیسترکتومی معمولاً خطر افتادگی اندام لگنی را افزایش نمی دهد. ممکن است پزشک ورزش هایی را برای تقویت عضلات کف لگن توصیه کند.
- آیا برداشتن رحم روی مثانه من تأثیر می گذارد یا مشکلات ادراری ایجاد می کند؟هیسترکتومی نباید هیچ اثر طولانی مدتی روی مثانه شما داشته باشد. برخی از زنان در چند هفته اول پس از جراحی دچار اسپاسم مثانه می شوند، اما به طور کلی با گذشت زمان بهبود می یابند. اگر اسپاسم دردناکی دارید، پزشک ممکن است داروهایی را برای تسکین درد تجویز کند.
- جای خالی رحم بعد از هیسترکتومی را چه چیزی پر می کند؟جای خالی رحم بعد از عمل با رودههای کوچک و بزرگ پر میشود.
- آیا ترشحات بعد از عمل هیسترکتومی طبیعی است؟ترشحات واژن بعد از هیسترکتومی، یکی از عوارض رایج و طبیعی پس از این جراحی است. به طور معمول ما توقع داریم ترشحات واژن بعد از هیسترکتومی به شکل خونریزی باشند که حجمی کمتر از پریود ماهانه دارند. این نوع از ترشحات واژن بعد از هیسترکتومی ممکن است تا ۶ هفته هم طول بکشند.
- اگر هیسترکتومی انجام داده باشم، آیا باز هم نیاز به تست پاپ اسمیر دارم؟به طور کلی خیر، به خصوص اگر در معرض خطر کم ابتلا به سرطان دهانه رحم قرار داشته باشید. اگر به دلیل سرطان هیسترکتومی انجام داده اید، باید آزمایش پاپ را ادامه دهید.






